TL;DR
GraphQL i REST API to dwa różne podejścia do budowania API. REST jest prostszy i bardziej dojrzały, GraphQL oferuje elastyczność i precyzyjne zapytania. Oto kiedy używać którego i jak wybrać odpowiednie rozwiązanie dla swojego projektu w 2026.
Dla kogo to jest
- Deweloperów wybierających architekturę API
- Firm planujących integracje z zewnętrznymi systemami
- Architektów projektujących backend aplikacji
Fraza (SEO)
graphql vs rest, graphql api, rest api, kiedy używać graphql, api design
Czym jest REST API?
REST (Representational State Transfer) to architektura API oparta na:
- Zasobach (resources) identyfikowanych przez URL
- Metodach HTTP (GET, POST, PUT, DELETE)
- Stateless komunikacji
- Cache'owalnych odpowiedziach
Przykład REST:
GET /api/users/123
GET /api/users/123/posts
GET /api/posts/456/comments
Zalety REST:
- Prosty i intuicyjny
- Dobrze wspierany (biblioteki, narzędzia)
- Cache'owanie HTTP
- Standardowe metody HTTP
Wady REST:
- Over-fetching (pobieranie za dużo danych)
- Under-fetching (potrzeba wielu requestów)
- Sztywna struktura endpointów
Czym jest GraphQL?
GraphQL to język zapytań i runtime do API:
- Jeden endpoint dla wszystkich zapytań
- Klient określa dokładnie, jakie dane potrzebuje
- Silny system typów
- Introspection (samodokumentujący się)
Przykład GraphQL:
query {
user(id: 123) {
name
email
posts {
title
comments {
text
}
}
}
}
Zalety GraphQL:
- Precyzyjne zapytania (tylko potrzebne dane)
- Jeden endpoint
- Silny system typów
- Real-time subscriptions
- Introspection
Wady GraphQL:
- Większa złożoność
- Trudniejsze cache'owanie
- Potencjalne problemy z performance (N+1 queries)
- Wymaga więcej wiedzy
Kiedy używać REST API?
1. Proste aplikacje
Scenariusze:
- CRUD operacje
- Standardowe integracje
- Małe projekty
- Zespoły bez doświadczenia z GraphQL
Przykład:
- Blog z postami i komentarzami
- Prosty e-commerce
- API dla mobilnej aplikacji
2. Cache'owanie jest kluczowe
REST + HTTP Cache:
- CDN cache'owanie
- Browser cache
- Proxy cache
- Standardowe nagłówki (ETag, Last-Modified)
GraphQL:
- Trudniejsze cache'owanie
- Wymaga custom rozwiązań
- Mniej wsparcia dla CDN
3. Proste integracje
REST jest lepszy gdy:
- Integracje z zewnętrznymi API (większość używa REST)
- Webhooks (standardowe podejście)
- Proste autoryzacja (OAuth 2.0)
Kiedy używać GraphQL?
1. Złożone zapytania
Scenariusze:
- Różne klienty potrzebują różnych danych
- Mobile app potrzebuje mniej danych niż web
- Dynamiczne zapytania użytkownika
Przykład:
# Mobile - tylko podstawowe dane
query {
user(id: 123) {
name
avatar
}
}
# Web - pełne dane
query {
user(id: 123) {
name
email
posts { title }
followers { name }
}
}
2. Redukcja liczby requestów
Problem z REST:
GET /api/user/123
GET /api/user/123/posts
GET /api/user/123/followers
GET /api/user/123/settings
Rozwiązanie GraphQL:
query {
user(id: 123) {
...userData
posts { ...postData }
followers { ...followerData }
settings { ...settingsData }
}
}
3. Real-time subscriptions
GraphQL Subscriptions:
- WebSocket połączenia
- Real-time updates
- Idealne dla chatów, notyfikacji, dashboardów
Przykład:
subscription {
newMessage(roomId: 456) {
id
text
author { name }
}
}
Porównanie praktyczne
Performance
REST:
- ✅ Proste cache'owanie
- ✅ CDN friendly
- ❌ Over-fetching
- ❌ Wiele requestów
GraphQL:
- ✅ Jeden request
- ✅ Precyzyjne dane
- ❌ Trudniejsze cache'owanie
- ❌ Potencjalne N+1 queries
Developer Experience
REST:
- ✅ Prosty do nauki
- ✅ Dużo dokumentacji
- ✅ Standardowe narzędzia
- ❌ Sztywna struktura
GraphQL:
- ✅ Elastyczne zapytania
- ✅ Introspection
- ✅ Type safety
- ❌ Większa krzywa uczenia
Skalowanie
REST:
- ✅ Łatwe skalowanie (cache)
- ✅ Standardowe load balancery
- ❌ Więcej endpointów = więcej pracy
GraphQL:
- ✅ Jeden endpoint
- ✅ Elastyczne zapytania
- ❌ Wymaga optymalizacji (DataLoader)
- ❌ Trudniejsze rate limiting
Best Practices
REST API
1. Zgodność z konwencjami:
GET /api/users # Lista
GET /api/users/123 # Szczegóły
POST /api/users # Utworzenie
PUT /api/users/123 # Aktualizacja
DELETE /api/users/123 # Usunięcie
2. Wersjonowanie:
/api/v1/users
/api/v2/users
3. Paginacja:
GET /api/users?page=1&limit=20
4. Filtrowanie:
GET /api/users?status=active&role=admin
GraphQL
1. Resolvers:
const resolvers = {
Query: {
user: async (parent, { id }) => {
return await getUserById(id);
}
},
User: {
posts: async (parent) => {
return await getPostsByUserId(parent.id);
}
}
};
2. DataLoader (N+1 problem):
const DataLoader = require('dataloader');
const userLoader = new DataLoader(async (ids) => {
const users = await getUsersByIds(ids);
return ids.map(id => users.find(u => u.id === id));
});
3. Rate limiting:
// Limituj złożoność zapytania
const complexity = calculateComplexity(query);
if (complexity > MAX_COMPLEXITY) {
throw new Error('Query too complex');
}
4. Caching:
// Cache na poziomie resolvera
const cachedResolver = memoize(resolver, {
ttl: 3600,
key: (parent, args) => JSON.stringify(args)
});
Hybrydowe podejście
Możesz używać obu:
- REST dla prostych operacji (CRUD)
- GraphQL dla złożonych zapytań
- REST dla publicznych API
- GraphQL dla wewnętrznych API
Przykład:
/api/v1/users # REST - publiczne API
/graphql # GraphQL - wewnętrzne API
FAQ
Czy GraphQL zastępuje REST?
Nie. To różne narzędzia do różnych zadań. REST jest lepszy dla prostych API, GraphQL dla złożonych zapytań.
Czy GraphQL jest wolniejszy?
Może być, jeśli nie jest odpowiednio zoptymalizowany (N+1 queries). Z DataLoader i odpowiednim cache'owaniem może być szybszy niż REST.
Kiedy migrować z REST do GraphQL?
Gdy:
- Masz problem z over-fetching/under-fetching
- Potrzebujesz real-time subscriptions
- Różne klienty potrzebują różnych danych
- Zespół ma doświadczenie z GraphQL